Kwaliteitsborger bouw 

Kwaliteitsborger in de bouw

Een kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij die onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen toeziet op de bouwkwaliteit van bouwwerken. Sinds 1 januari 2024 geldt dit nieuwe stelsel voor bouwwerken in gevolgklasse 1.

De kwaliteitsborger controleert of het bouwwerk tijdens het ontwerp en de uitvoering voldoet aan de bouwtechnische voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

In het nieuwe stelsel ligt de verantwoordelijkheid voor de bouwkwaliteit primair bij de bouwer en opdrachtgever, terwijl de kwaliteitsborger onafhankelijk toezicht houdt en beoordeelt of het bouwwerk voldoet aan de wettelijke eisen.

ZiN Kwaliteitsborging is één van de grootste onafhankelijke kwaliteitsborgers van Nederland en actief in projecten door het hele land.

Wat doet een kwaliteitsborger?

De kwaliteitsborger beoordeelt tijdens het bouwproces of het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische regelgeving. Dit gebeurt op basis van een risicogestuurde aanpak.

De werkzaamheden bestaan onder andere uit:

• het beoordelen van de risicoanalyse van het project
• het toetsen van het borgingsplan
• het controleren of risico’s tijdens de bouw goed worden vastgelegd
• het uitvoeren van projectcontroles
• het beoordelen van het dossier bevoegd gezag
• het afgeven van een verklaring bij gereedmelding

Bij de gereedmelding verklaart de kwaliteitsborger dat er gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische voorschriften.

Zonder deze verklaring kan een bouwwerk in veel gevallen niet in gebruik worden genomen.

Risicoanalyse en borgingsplan

De kwaliteitsborger werkt op basis van een risicoanalyse en een borgingsplan.

Risicoanalyse

In de risicoanalyse wordt vastgesteld waar de belangrijkste bouwtechnische risico’s zitten ten opzichte van de wettelijke eisen.

Borgingsplan

Het borgingsplan beschrijft vervolgens:

• hoe deze risico’s worden beheerst
• welke controles worden uitgevoerd
• wie verantwoordelijk is voor het vastleggen van de bewijslast

De bouwer legt tijdens de bouw vast dat werkzaamheden conform de eisen zijn uitgevoerd. De kwaliteitsborger controleert of deze borging voldoende is.

De kwaliteitsborger blijft altijd eindverantwoordelijk voor de beoordeling van de risicoanalyse en het borgingsplan.

Onafhankelijkheid van de kwaliteitsborger

Een kwaliteitsborger moet volledig onafhankelijk zijn van het bouwproject.

Dat betekent dat een kwaliteitsborger:

• geen financiële belangen mag hebben in het bouwwerk
• geen onderdeel mag zijn van het ontwerp- of bouwteam
• zelfstandig een oordeel moet kunnen vormen over de bouwkwaliteit

Deze onafhankelijkheid is een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging.

Kwaliteit en toezicht op kwaliteitsborgers

De kwaliteit van kwaliteitsborgers wordt streng bewaakt.

Om als kwaliteitsborger te mogen werken moet een organisatie:

• gecertificeerd zijn voor een toegelaten instrument
• aantonen dat medewerkers over voldoende kennis en ervaring beschikken
• beschikken over een gecontroleerd kwaliteitssysteem

Daarnaast vinden regelmatig controles plaats:

• jaarlijkse audits door certificerende instellingen
• projectcontroles door de instrumenthouder
• toezicht door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw.

Voor welke bouwwerken is een kwaliteitsborger verplicht?

Sinds 1 januari 2024 is een kwaliteitsborger verplicht voor bouwwerken in gevolgklasse 1.

Dit zijn onder andere:

• grondgebonden woningen, woonboten, woonwagens en chalets
• bedrijfshallen, loodsen
• kleinere utiliteitsgebouwen
• bruggen, infrawerken 

In de toekomst wordt het stelsel mogelijk uitgebreid naar gevolgklasse 2 en 3, waarin grotere en complexere bouwwerken vallen.

Wanneer moet een kwaliteitsborger worden ingeschakeld?

De kwaliteitsborger wordt aangesteld door de opdrachtgever van het bouwproject (o.a. particulier, ontwikkelaar, aannemer of architect).

Dit moet gebeuren vóór de start van de bouw en de kwaliteitsborger moet worden gemeld bij het bevoegd gezag bij de bouwmelding.

In de praktijk wordt de kwaliteitsborger bij voorkeur al betrokken tijdens de ontwerpfase, zodat risico’s vroegtijdig kunnen worden onderkend.

Werken als kwaliteitsborger

Professionals met een bouwkundige achtergrond kunnen zich specialiseren in kwaliteitsborging.

ZiN Kwaliteitsborging werkt met een netwerk van bouwkundige professionals die projecten uitvoeren onder het kwaliteitsmanagementsysteem van ZiN.

Voor zelfstandige professionals is de ZiN Coöperatie opgericht. Hierdoor kunnen bouwkundige specialisten werkzaamheden uitvoeren binnen het kwaliteitsborgingsstelsel en tegelijkertijd zelfstandig blijven werken.